Prema analizi nivoa razvijenosti opština izvršena je kategorizacija i tipologija područja. Nerazvijeno područje (NRP) obuhvata desetine opština Srbije, u okviru kojeg je izvršena, prema osnovnim indikatorima razvijenosti, tipologija na dve osnovne grupe:

• ekonomski nerazvijena područja
• područja sa posebnim razvojnim problemima

Na nerazvijenom području živi ukupno 12,4% stanovništva Srbije. Osnovna dimenzija kod utvrđivanja nerazvijenog područja je ekonomska dimenzija dostignutog razvoja opština. U tom kontekstu, kao najreprezentativniji pokazatelji za nivo razvijenosti opština, a ujedno i indikatori strukturnih promena, korišćeni su narodni dohodak po stanovniku i stopa nezaposlenosti. Analiza je pokazala da je, prema narodnom dohotku po stanovniku (prosek od 2002. do 2004.) čak 29 opština imalo vrednosti ispod 50% proseka Srbije.
Ekonomski nerazvijena područja obuhvataju većinom opštine koje već više decenija imaju obeležje “tradicionalno” nerazvijenih područja.
Osnovne karakteristike ove grupe su: višedecenijska nerazvijenost Juga Srbije i Stare Raške, kao i pojava novog tranzicionog siromaštva. Ova područja suočena su sa kumuliranim ekonomskim (bez industrijskih kapaciteta, kolaps velikih sistema, nerazvijeno preduzetništvo, spor proces privatizacije), socijalnim i demografskim problemima. Sedam opština ne dostiže ni 1/3 proseka ND po stanovniku Srbije, a među njima su i dva industrijska centra – Bor i Majdanpek. Najnepovoljnija situacija je u dva okruga Juga Srbije – Jablaničkom i Pčinjskom – u kojima je veći broj opština steklo status nerazvijenih.
Pored ovih opština, na karti regionalne nerazvijenosti, izdvojile su se i opštine u kojima je pored strukturnih problema, u dužem vremenskom periodu, prisutan i proces intenzivnog demografskog pražnjenja. To su opštine koje čine grupu NRP – područja sa posebnim razvojnim problemima.
Ovu grupu područja karakteriše: intenzivno demografsko pražnjenje, strukturni problemi u privredi, prigraničnost, i težak ekonomski položaj srpskih opština i srpske zajednice u AP Kosovo i Metohija. Zbog svojih specifičnosti, ova grupa opština sastoji se od tri podgrupe.
Prvu podgrupu čine demografsko ugrožena područja. To su opštine u kojima je došlo do ogromnog pada broja stanovnika u periodu od 1971. do 2002. za preko 40%.
Drugu podgrupu čine prigranična područja sa strukturnim i demografskim problemima. To su opštine u kojima je, pored neprilagođene privredne strukture i nedostatka ljudskog resursa, granični položaj veliki limitirajući faktor.
Treću podgrupu čine opštine i naselja u AP Kosovo i Metohija gde se srpsko stanovništvo nalazi u specifičnom teškom ekonomskom položaju, koje karakteriše izuzetno velika nezaposlenost.