Politike kancelarije

1. Fiskalna politika
2. Kreditna politika
3. Državna pomoć
4. Politika zapošljavanja
5. Politika ekonomskih odnosa sa inostranstvom
6. Investiciona politika
7. Politika stranih ulaganja
8. Politika konkurentnosti
9. Industrijska politika
10. Politika razvoja preduzetništva
11. Agrarna politika
12. Podsticanje razvoja privredne infrastrukture
13. Turizam
14. Socijalna politika
15. Politika zaštite životne sredine
16. Prostorno planiranje i regionalni razvoj

1. Fiskalna politika

Fiskalna politika predstavlja jednu on najznačajnijih komponenti razvojne politike usmerene ka ujednačavanju reginalnog razvoja. Ova konstatacija proističe iz činjenice da se upravo instrumentima i merama fiskalne politike, u skoro svim zemljama koje teže ekonomskom rastu i razvoju, može najviše doprineti smanjenju regionalnih razlika. Fiskalna politika treba da ima ključnu ulogu u kreiranju politike regionalnog razvoja zemlje. U Republici Srbiji, međutim, ta politika do sada nije u dovoljnoj meri uvažavala regionalni aspekt razvoja što je, pre svega, posledica nepostojanja regionalne politike i strategije smanjenja regionalne neujednačenosti zemlje.
Početak

2. Kreditna politika

Kreditna politika u funkciji regionalnog razvoja sprovođena je, u proteklom periodu, uglavnom preko Fonda za razvoj Republike Srbije. Ona je podrazumevala finansiranje MSP i radnji pod uslovima povoljnijim od tržišnih, kao i odobravanje mikro kredita i kredita za nezaposlene koji svoju otpremninu ulažu u pokretanje novog biznisa. Podsticanje ovog sektora je bilo izuzetno značajno, jer je on imao vrlo ograničen pristup bankarskim kreditima. Institucionalnu infrastrukturu dopunjuju još i Garancijski fond, kao i Agencija za osiguranje i finansiranje izvoza Republike Srbije. Garancijski fond podstiče bankarski sektor da usmerava kredite u MSP, preko preuzimanja podele rizika u slučaju da kredit ne bude vraćen. Međutim, analiza odobrenih kredita od strane Fonda za razvoj Republike Srbije po okruzima u periodu od 2002. do 2006. godini može se zapaziti da učešće NRP u ukupnom kreditiranju opada, dok učešće razvijenih beleži porast, što znači da politika Fonda za razvoj nije bila u funkciji podsticanja regionalnog razvoja.
Početak

3. Državna pomoć

Prema regulativi EU, regionalna državna pomoć predstavlja jedan od dozvoljenih vidova pomoći, a instrumenti dodeljivanja pomoći obuhvataju: subvencije i poreska oslobađanja, vlasničke udele, državne garancije i zajmove pod povoljnijim uslovima od tržišnih.
U većini evropskih zemalja regionalna državna pomoć se dodeljuje u okviru sektorski opredeljenih budžeta, uz uzimanje u obzir kriterijuma regionalne razvijenosti prilikom dodeljivanja pomoći, a na osnovu regionalnih razvojnih programa. S obzirom da u prethodnom periodu u Republici Srbiji nije postojao zakonodavni i institucionalni okvir u domenu regionalnog razvoja, regionalna državna pomoć je realizovana preko Fonda za razvoj Republike Srbije, kreditima pod povoljnijim uslovima (niža kamatna stopa od referentene kamatne stope na bankarskom tržištu). Pored Fonda za razvoj Republike Srbije, državna finansijska i tehnička pomoć za ravnomerni regionalni razvoj plasirana je i putem Garancijskog fonda, Nacionalne službe za zapošljavanje i Agencije za razvoj MSP i preduzetništva. Od sredine 2006. godine, regionalne podsticaje daje i Agencija za strana ulaganja i promociju izvoza (SIEPA), u vidu posebnih stimulansa za investicije u opštine sa visokom stopom nezaposlenosti.
Pored sredstava iz budžeta Republike Srbije i budžeta lokalnih vlasti, značajan izvor regionalne pomoći predstavljale su donacije međunarodnih institucija i država donatora. U narednom periodu, najvažniji izvor međunarodne pomoći za regionalni razvoj predstavljaće fondovi EU. U fazi pristupanja EU, Republika Srbija će moći da koristi novi Instrument za predpristupnu pomoć (IPA), a jedna je od oblasti na koju će se primenjivati IPA fondovi je i regionalni razvoj.
Početak

4. Politika zapošljavanja

Tržište rada u Republici Srbiji karakterišu izražene razlike koje se iskazuju naročito kroz nepovoljnije stanje u ruralnim u odnosu na gradska područja, u južnim u odnosu na severne delove zemlje, koncentraciji značajnih resursa u univerzitetskim gradskim centrima.
Većina područja je suočena sa značajnijim demografskim i socijalnim problemima poput visokog učešća starijih osoba, visokog nivoa prikrivene nezaposlenosti naročito u područjima u kojima je visok ekonomski razvoj baziran na mašinskoj i tekstilnoj industriji, visokog učešća nemobilne poljoprivredne populacije.
U pogledu perspektiva zapošljavanja i kapaciteta tržišta rada, Republika Srbija se može razvrstati u tri grupe. Klasifikacija Republike Srbije na tri regije predstavlja osnov za razvoj i implementaciju opšte i diferencirane politike zapošljavanja prilagođene specifičnostima tih regija.
Početak

5. Politika ekonomskih odnosa sa inostranstvom

Osnovni prioriteti politike ekonomskih odnosa sa inostranstvom su: povećanje vrednosti stranih direktnih investicija; porast izvoza; liberalizacija spoljnotrgovinskog režima; i pripreme za pristupanje Svetskoj trgovinskoj organizaciji i za pridruživanje EU. Ostvarivanje ovih ciljeva podrazumeva, pored političke i makroekonomske stabilnosti i efikasnog funkcionisanja svih institucija države, i intenzivnu saradnju domaćih i inostranih privrednih subjekata. Regionalni aspekt politike ekonomskih odnosa sa inostranstvom se, pre svega, odnosi na dve komponente:

1. prekograničnu i međuregionalnu saradnju i
2. podsticanje razvoja slobodnih zona

Programi prekogranične saradnje sa zemljama članicama EU (Mađarska, Rumunija i Bugarska) su od posebnog značaja, jer oni naročito mogu doprineti približavanju i upoznavanju sa procedurama i postulatima EU. Saradnja sa bivšim jugoslovenskim republikama može, pre svega, biti usmerena na podsticanje političke, ekonomske i društvene stabilnosti u regionu, obnavljanje pokidanih i uspostavljanje novih ekonomskih veza, kao i na saradnju u koncipiranju i razvoju politika, na putu pristupanja EU.
Prekogranična i regionalna saradnja se ostvaruje na različite načine: saradnjom između regionalnih razvojnih centara i nevladinih organizacija, kontaktima i zajedničkim projektima ekspertskih organizacija, bratimljenjem gradova i opština Republike Srbije sa drugim gradovima u regionu, kao i saradnjom privrednih subjekata.
Drugi aspekt politike regionalnog razvoja, koji je povezan sa politikom ekonomskih odnosa sa inostranstvom, jesu slobodne zone, koje mogu poslužiti, između ostalog, i kao mera podsticanja regionalnog razvoja privrede. Na osnovu prethodne regulative o slobodnim zonama, na teritoriji Republike Srbije osnovano je 14 slobodnih zona, od kojih se većina bavila skladištenjem robe za domaće tržište.
Atraktivnost poslovanja u slobodnim zonama potiče od povlašćenog carinskog tretmana, odgovarajućih poreskih oslobađanja, kao i pojednostavljene administrativne procedure.
Početak

6. Investiciona politika

Tekuća investiciona aktivnost je, u odnosu na razvojne potrebe, na niskom nivou. Povećanje investicija u privrednu infrastrukturu i nove tehnologije i opremu, osnovna su pretpostavka za postizanje viših stopa rasta BDP, povećanje konkurentnosti i rast izvoza.
Stabilan privredni, finansijski i politički sistem (makroekonomska stabilnost), kao i obezbeđena pravna sigurnost imovine i uloga, bitni su preduslovi za stvaranje povoljnog ambijenta za investiranje. Poreski sistem obezbeđuje značajne olakšice investitorima, čime je svrstan među najpodsticajnije fiskalne sisteme u zemljama u tranziciji. Koncept privatizacije je tržišno i investiciono orijentisan i omogućava priliv stranog kapitala kroz direktne investicije u preduzeća.
Jedan od ciljeva investicione politike je i postepeno smanjivanje regionalnih razlika, pre svega racionalnim i potpunijim korišćenjem faktora razvoja pojedinih područja na osnovu tržišnih kriterijuma i vođenjem adekvatne podsticajne politike. Ključna pretpostavka povećanja proizvodnje i izvoza su investicije u osavremenjivanje opreme i proizvodnih procesa. Stranim direktnim investicijama se, pored kapitala, u zemlju unose i savremena tehnologija i menadžment, obezbeđuju izvozna tržišta i aktiviraju procesi koji unapređuju poslovanje domaćih preduzeća.
Početak

7. Politika stranih ulaganja

Priliv neposrednih stranih ulaganja u Republici Srbiji karakteriše izuzetna neravnomernost u različitim regionima zemlje. Razvijenija i naprednija područja, poput Beograda i AP Vojvodine privlače mnogo više kapitala u odnosu na siromašnija i nerazvijena područja, kao što je veći broj opština u centralnoj Srbiji.
Investitori su najčešće zainteresovani za ove opštine zbog lokacije, odnosno geografskog položaja, profila radne snage, ažurnosti i posvećenosti lokalne administracije i uspešnih primera stranih ulaganja. Regionalna analiza stranih ulaganja pokazuje da kod velikog broja opština neposrednog stranog ulaganja nije bilo.
Iz ovih razloga, potrebno je u svakoj opštini osnovati kancelariju zaduženu za pitanja lokalnog ekonomskog razvoja. Ove kancelarije bi pružale usluge ulagačima koji su zainteresovani za otpočinjanje posla, kao i već postojećim ulagačima.
Ministarstvo za ekonomske odnose sa inostranstvom priprema paket zakona koji će regulisati restituciju imovine, privatizaciju građevinskog zemljišta, oblast planiranja i izgradnje. Cilj je stvaranje funkcionalnog tržišta nepokretnosti i pojednostavljivanje upravnih procedura za izdavanje potrebnih dozvola. Rezultat će biti tržište nepokretnosti na kome će ravnopravno postojati svi oblici svojine i gde će se cene formirati na osnovu ponude i tražnje.
Početak

8. Politika konkurentnosti

Politika konkurentnosti proizvoda i usluga je osnovni element svake otvorene i tržišne ekonomije. Politika konkurentnosti predstavlja skup podsticajnih elemenata konkurentnosti, zakonsku podršku i strategiju konkurentnosti. S toga je neophodno da se konkurentsko tržište organizuje, da se zakonski reguliše i održi na najvišem nivou i u skladu sa međunarodno važećim standardima, pravilima i principima. Istovremeno, politika konkurentnosti treba ne samo da ukloni konkurentsku neravnomernost koja postoji između regiona, već treba da obezbedi da privreda deluje kao kompaktna celina na međunarodnom konkurentskom tržištu.
U periodu od 2000. do 2005. godine doslednom primenom stabilizacione politike, kao i sprovođenjem ubrzanih strukturnih reformi u Republici Srbiji je stvaran tržišni ambijent koji je u velikoj meri privlačniji za investitore i koji garantuje tržišne principe poslovanja.
Početak

9. Industrijska politika

Dominacija sektorskih nad strukturnim i prostornim kriterijumima u višedecenijskom periodu, doprineli su neravnomernom razvoju, neracionalnom regionalnom rasporedu privrednih aktivnosti, demografskom pražnjenju seoskih područja i velikoj polarizaciji širih područja. Pored tradicionalno nerazvijenih pograničnih opština i opština sa nepovoljnim migracionim kretanjima, stvorena su i nova devastirana područja u istočnim i centralnim delovima Republike Srbije. Ovi procesi imali su negativan uticaj na regione-centre tradicionalne industrije, u kojima su najviše pogođeni dominantni sektori u ovim regionima (proizvodnja saobraćajnih sredstava, metalski kompleks, rudarstvo, tekstilna industrija), a koji su angažovali veliki broj radno-sposobnog stanovništva. Pored toga, nastavljena je tendencija demografskog pražnjenja nerazvijenih i ruralnih područja, tako da su nekadašnji centri nosioci razvoja (npr. Kragujevac i Bor) postali devastirana područja. Proces tranzicije produbio je postojeće razlike i probleme, a najviše je pogodio nekadašnje industrijske centre, nosioce razvoja Kragujevac, Bor, Priboj, Loznica, Majdampek, Niš i Vranje. Takođe, povećani su i društveni troškovi zbog visoke jednostrane koncentracije stanovništva u velikim gradovima, a posebno u Gradu Beogradu.
Opšti problem, koji je prisutan tokom dosadašnjeg procesa tranzicije industrije, je slaba iskorišćenost kapaciteta i niska konkurentnost industrijskih proizvoda. Prerađivačku industriju Republike Srbije u periodu od 2001. do 2005. godine karakteriše: tehnološko-ekonomsko zaostajanje većine kapaciteta, nagomilani gubici, nelikvidnost i nedostatak obrtnih sredstava, neefikasnost poslovanja i visoki troškovi proizvodnje, nezadovoljavajući nivo kvaliteta proizvoda i usluga po svetskim standardima, viškovi radne snage itd.
Početak

10. Politika razvoja preduzetništva

Regionalna analiza nivoa razvijenosti MSPP sektora ukazuje na njegovu koncentraciju i efikasno poslovanje u razvijenijim regionima i velikim gradovima. Na drugoj strani, iako nerazvijen, ovaj sektor u većini regiona je značajan, a u nekim opštinama i jedini segment privrede u sprovođenju strukturnih reformi, posebno u funkciji otvaranja novih radnih mesta i razvoja ukupne privrede. Iako dominantan u privrednoj strukturi svakog okruga, ovaj sektor nije bitnije uticao na smanjenje regionalnih disproporcija. Prema Indeksu razvoja MSPP brz progres imaju: Grad Beograd, Južno-bački, Severno-bački i Južno-banatski okrug. Okruzi sa najnižom vrednošću indeksa razvoja MSPP (Toplički, Pčinjski i Jablanički) zaostaju za više od 5 puta za Gradom Beogradom, koji ima najrazvijeniji MSPP sektor u zemlji. Na iste relacije nivoa razvijenosti okruga ukazuje i Indeks BDV po stanovniku - 1:8,5, što znači da se u najnerazvijenijem Topličkom okrugu stvara 8,5 puta manje BDV u odnosu na Grad Beograd.
Početak

11. Agrarna politika

Republika Srbija ima izuzetno povoljne prirodne i klimatske uslove za razvoj poljoprivredne proizvodnje. Poljoprivredni sektor karakteriše dvojna struktura: velike korporativne farme (agrokombinati i poljoprivredne zadruge) i porodična gazdinstva (sa 85% ukupno obradive površine). Agrokombinati kao i poljoprivredne zadruge posluju sa nedostatkom investicionih sredstava i sa viškom zaposlenih. Oko 700.000 porodičnih gazdinstva poseduje manje od 10 ha. Rastuću grupu čine porodična komercijalna gazdinstva koja veći deo proizvodnje usmeravaju na tržište.
U Republici Srbiji poljoprivredom se bavi 817.052 stanovnika, odnosno 10,9% ukupne populacije. Od ukupnog broja poljoprivrednika pretežno stočarstvom se bavi 43%, ratarstvom 42%, proizvodnjom voća i vinove loze 12% i ostalim usevima 3%. Poslednjih godina je izražen trend starenja poljoprivredne populacije. Mali broj mladih i obrazovanih ljudi imaju interes da se bave ovom delatnošću, dok raste interes za poljoprivredom kao dodatnim izvorom prihoda. Mali broj poljoprivrednika je spreman da primeni savremene tehnike i tehnologije proizvodnje. Prosečni prinosi su ispod evropskih.
Početak

12. Podsticanje razvoja privredne infrastrukture

Infrastruktura predstavlja jedan od najznačajnijih faktora za ostvarivanje održivog privrednog i društvenog razvoja Republike Srbije, primarni je pokretač ravnomernog regionalnog razvoja i iskorišćenja komparativnih prednosti lokalnih sredina.
Zbog toga je, takođe, razvoj infrastrukture zacrtan kao jedan od prioritetnih ciljeva u razvojnim strategijama. Takođe, razvoj infrastrukture je prioritet u NIP i to putem: intenzivnih ulaganja u saobraćajnice od nacionalnog i regionalnog značaja, povezivanja manjih sredina sa regionalnim centrima, modernizacije graničnih prelaza, pruga, luka i aerodroma u mestima gde se alternativni vidovi saobraćaja ekonomski isplativi.
Početak

13. Turizam

Regionalna disperzija turističkih tokova ima već duži period iste perfomanse: (a) relativno mali obim i struktura gostiju; (b) nedovoljna iskorišćenost kapaciteta; (v) nezigrađena turistička marka; i (g) nedostatak stručnih kadrova.
Razvojni prioritet turizma treba da bude usmeren na povećanje obima turističkog prometa i to kroz veću ponudu kvantitativnih (većem korišćenju postojećih i izgradnjom novih, savremenih i raznovrsnih smeštajnih kapaciteta) i kvalitativnih turističkih faktora (dalji razvoj različitih vidova turizma kroz selektivniju afirmaciju prirodnih, antropogenih i kulturnih sadržaja), što će doprineti većoj konkurentnosti regiona na domaćem, ali i širem, evropskom tržištu.
Regioni (okruzi) u Republici Srbiji imaju prirodne, kulturne i istorijske potencijale koji mogu da definišu određene vrste turističke ponude. Ovi potencijali i vrste turističkih proizvoda nisu iskorišćeni u potpunosti jer su delom definisani razlikama u postojećim uslovima (priroda, kulturno i istorijsko nasleđe), a delom kreiranim uslovima (dostupnost, infrastrukturna opremljenost, sektor usluga, raznovrsnost sportsko-rekreativnih sadržaja, turističke organizacije itd.).
Početak

14. Socijalna politika

Ukupne promene političkog, privrednog i vrednosnog sistema, kao i nepovoljna demografska kretanja, dovela su do narušene socijalne ravnoteže našeg društva. Posledice su veliki porast nezaposlenosti, siromaštva i socijalnog raslojavanja i povećana ugroženost dece, nemoćnih i starijih ljudi, usled smanjenih mogućnosti porodice i društva da ostvare svoju zaštitnu ulogu. Realan izazov tranzicije predstavlja i porast različitih oblika asocijalnog ponašanja i novih oblika kriminala. U sistemu socijalne zaštite se, kao i u drugim sistemima socijalne sigurnosti, javljaju brojni problemi koji zahtevaju novo prilagođavanje promenama i dogradnju sistema.
Ako se posmatra celokupna teritorija Republike Srbije, u ovom momentu, veoma su različiti nivoi razvijenosti usluga u odnosu na potrebe građana, što zahteva i nova ulaganja za razvoj usluga u lokalnoj zajednici. Postoji neujednačenost stručnih kapaciteta i uslova za rad.
Početak

15. Politika zaštite životne sredine

Novi zakonski okvir za zaštitu životne sredine koji je u saglasnosti sa EU Direktivama uspostavljen je 2004. Zakonom o zaštiti životne sredine, Zakonom o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu, Zakonom o integrisanom sprečavanju i kontroli zagađivanja, kao i niz podzakonskih dokumenata iz oblasti zaštite životne sredine.
Početak

16. Prostorno planiranje i regionalni razvoj

Zakonski okvir. Dva osnovna zakona koja definišu prostorno planiranje i nadležnosti u Republici Srbiji određuju dva nivoa upravljanja uz tendenciju jačanja lokalnog nivoa: Zakon o planiranju i izgradnji (2003. godina) i Zakon o LS (2002. godina).
Prostorni plan Republike Srbije (donet 1996.) predstavlja jedini važeći strateški dokument u oblasti prostornog planiranja na nivou Republike Srbije, iako je koncipiran u okvirima starog netržišnog sistema.
U kompleksnom tranzicionom okruženju koje karakteriše: nedostatak institucija, nejasne nadležnosti, problem sa informacijama, itd. posebno su naglašeni problemi metodologije prostornog planiranja i institucionalne hamonizacije sa EU standardima.
Početak